Cognitieve gedragstherapie online: wat kun je verwachten?

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een veelgebruikte vorm van psychologische behandeling. Bij online CGT vinden gesprekken en oefeningen op afstand plaats, bijvoorbeeld via beeldbellen, chat of een beveiligde behandelomgeving. De inhoud van de therapie is vergelijkbaar met die van gesprekken in een praktijk: je onderzoekt hoe gedachten, gevoelens en gedrag elkaar beïnvloeden en oefent met nieuwe manieren om met klachten om te gaan.

Wat is cognitieve gedragstherapie?

CGT gaat ervan uit dat gedachten, gevoelens en gedrag met elkaar samenhangen. Een situatie kan bijvoorbeeld een bepaalde gedachte oproepen, zoals: “Ik kan dit niet.” Die gedachte kan angst of somberheid versterken en ervoor zorgen dat je iets gaat vermijden. Vermijding geeft soms tijdelijk opluchting, maar kan de klachten op langere termijn in stand houden.

In CGT leer je zulke patronen herkennen en onderzoeken. Samen met een behandelaar kijk je of gedachten helpend en realistisch zijn en welke andere reacties mogelijk zijn. Ook oefen je met gedrag dat je helpt om stap voor stap verandering te bereiken.

Hoe werkt online CGT?

Online CGT kan op verschillende manieren worden aangeboden. Vaak bestaat een behandeling uit een combinatie van gesprekken met een therapeut en oefeningen die je zelfstandig maakt. Dat kan bijvoorbeeld via:

• videogesprekken met een behandelaar;
• online modules met uitleg en opdrachten;
• berichten of chatcontact met je behandelaar;
• huiswerkopdrachten, zoals het bijhouden van gedachten of het oefenen met nieuwe situaties.

De precieze invulling verschilt per aanbieder en per hulpvraag. De behandelaar bespreekt doorgaans samen met jou je klachten, doelen en verwachtingen. Op basis daarvan wordt gekeken welke aanpak passend is.

Waarvoor kan online CGT worden ingezet?

CGT wordt onder meer toegepast bij angstklachten, somberheid, stress, paniekklachten en problemen met slapen. Ook kan de methode helpen bij het doorbreken van vermijdingsgedrag of het ontwikkelen van gezondere gewoonten. Welke behandeling geschikt is, hangt af van je persoonlijke situatie en de ernst en aard van je klachten.

Bij verslavingsproblemen kan CGT bijvoorbeeld helpen om risicosituaties te herkennen, trek te hanteren en andere manieren te oefenen om met moeilijke gevoelens om te gaan. Vaak maakt CGT dan deel uit van een bredere behandeling of begeleiding.

Wat zijn de voordelen van online therapie?

Online behandelen kan praktisch zijn. Je hoeft niet naar een praktijk te reizen en kunt gesprekken soms vanuit huis volgen. Dat kan uitkomst bieden als je weinig tijd hebt, ver weg woont of het lastig vindt om ergens binnen te stappen. Sommige mensen voelen zich online bovendien meer op hun gemak.

Online therapie vraagt ook om eigen inzet. Oefeningen doen tussen gesprekken door is een belangrijk onderdeel van CGT. Een rustige, privéplek en een betrouwbare internetverbinding kunnen helpen om de sessies goed te volgen.

Is online CGT voor iedereen geschikt?

Niet altijd. Online behandeling past mogelijk minder goed als je geen veilige of rustige plek hebt, moeite hebt met digitale middelen of intensievere ondersteuning nodig hebt. Ook bij ernstige of snel verslechterende klachten kan aanvullende of face-to-face zorg nodig zijn. Een behandelaar kan samen met jou beoordelen welke vorm van hulp passend is.

Let bij het kiezen van online therapie op de deskundigheid van de behandelaar, de privacy van het platform en de afspraken over contact en bereikbaarheid. Vraag ook wat je kunt doen als je klachten toenemen of als je tussen sessies door hulp nodig hebt.

Hoe haal je zoveel mogelijk uit online CGT?

• Kies een plek waar je vertrouwelijk kunt praten.
• Bespreek vooraf wat je met de behandeling wilt bereiken.
• Maak tijd vrij voor oefeningen tussen de sessies door.
• Vertel je behandelaar eerlijk wat wel en niet werkt.
• Geef het proces tijd: verandering verloopt vaak stap voor stap.

Hulp zoeken

Online cognitieve gedragstherapie kan een toegankelijke manier zijn om aan psychische klachten te werken. Of deze behandeling bij je past, hangt af van je situatie en hulpvraag. Bespreek je mogelijkheden met een huisarts of een gekwalificeerde behandelaar.

Heb je direct gevaar voor jezelf of iemand anders? Neem contact op met de hulpdiensten. In Nederland bel je bij spoed 112. Bij gedachten aan zelfdoding kun je contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113.

8 tips voor cognitieve gedragstherapie online

1. Kies een erkende online therapeut.
2. Plan vaste momenten voor je sessies.
3. Zorg voor een rustige, privéplek.
4. Noteer vooraf wat je wilt bespreken.
5. Houd gedachten en gevoelens bij.
6. Oefen tussen sessies met de opdrachten.
7. Wees open over wat wel en niet werkt.
8. Zoek direct hulp bij acute crisis.

Kies een erkende online therapeut.

Kies een erkende online therapeut met de juiste opleiding en ervaring in cognitieve gedragstherapie. Controleer bijvoorbeeld of de behandelaar is aangesloten bij een relevante beroepsvereniging en vraag hoe de behandeling is opgebouwd, hoe je gegevens worden beschermd en wat er gebeurt als je klachten verergeren. Zo weet je beter wat je kunt verwachten en kun je beoordelen of de begeleiding bij jouw hulpvraag past.

Plan vaste momenten voor je sessies.

Plan vaste momenten voor je online sessies en probeer die afspraken zoveel mogelijk aan te houden. Een vaste routine maakt het makkelijker om tijd vrij te maken voor de therapie en de oefeningen die erbij horen. Kies bij voorkeur een moment waarop je niet gestoord wordt, zodat je je aandacht goed bij de sessie kunt houden.

Zorg voor een rustige, privéplek.

Zorg tijdens online cognitieve gedragstherapie voor een rustige, privéplek waar je niet wordt gestoord. Zo kun je je beter concentreren, vrijuit praten en persoonlijke informatie vertrouwelijk delen. Zet meldingen op je telefoon uit en gebruik bij voorkeur een koptelefoon. Is thuis geen geschikte plek beschikbaar, bespreek dan met je behandelaar welke alternatieven er zijn.

Noteer vooraf wat je wilt bespreken.

Noteer vooraf wat je wilt bespreken tijdens je online sessie. Schrijf bijvoorbeeld op welke situaties je bezighouden, welke gedachten of gevoelens daarbij opkomen en welke vragen je aan de behandelaar wilt stellen. Zo vergeet je minder snel belangrijke punten en kun je de beschikbare tijd gericht gebruiken. Je hoeft je aantekeningen niet precies te volgen: zie ze als geheugensteun voor een gesprek dat zich op een natuurlijke manier mag ontwikkelen.

Houd gedachten en gevoelens bij.

Houd gedachten en gevoelens bij om beter te begrijpen wat er in je omgaat. Noteer wanneer je je anders voelt, wat er op dat moment gebeurde, welke gedachten je had en hoe je daarop reageerde. Zo kun je terugkerende patronen herkennen en die tijdens je online sessies met je behandelaar bespreken. Probeer zonder oordeel te schrijven: het doel is niet om gedachten meteen te veranderen, maar om ze eerst helder te krijgen.

Oefen tussen sessies met de opdrachten.

Oefen ook tussen de sessies door met de opdrachten die je van je behandelaar krijgt. Zo pas je nieuwe inzichten toe in alledaagse situaties en ontdek je wat voor jou werkt. Noteer bijvoorbeeld welke gedachten, gevoelens en reacties je opmerkt en bespreek je ervaringen tijdens de volgende sessie. Lukt een opdracht niet of voelt die te moeilijk? Laat het je behandelaar weten, zodat jullie samen kunnen kijken naar een passende aanpassing.

Wees open over wat wel en niet werkt.

Wees tijdens online cognitieve gedragstherapie open over wat wel en niet werkt. Vertel je behandelaar welke oefeningen je helpen, waar je tegenaan loopt en of de online gesprekken goed aansluiten bij jouw behoeften. Zo kan de behandeling samen met jou worden aangepast en wordt duidelijker welke aanpak je vooruithelpt.

Zoek direct hulp bij acute crisis.

Zoek direct professionele hulp als je in een acute crisis zit of je veiligheid niet kunt garanderen. Neem contact op met je huisarts of huisartsenpost; bel bij direct gevaar 112. Online cognitieve gedragstherapie is geen vervanging voor spoedhulp. Heb je gedachten aan zelfdoding, bel dan 113 of gratis 0800-0113.