Cognitieve gedragstherapie bij PTSS
Een posttraumatische stressstoornis (PTSS) kan ontstaan nadat iemand een ingrijpende of bedreigende gebeurtenis heeft meegemaakt. De gebeurtenis blijft dan op verschillende manieren doorwerken. Iemand kan bijvoorbeeld last hebben van terugkerende herinneringen of nachtmerries, situaties vermijden die aan het trauma doen denken, zich voortdurend gespannen voelen of negatieve gedachten over zichzelf en de wereld ontwikkelen.
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een behandelvorm die kan helpen om deze klachten te verminderen. Bij PTSS wordt vaak een traumagerichte vorm van CGT toegepast. De behandeling richt zich op de herinneringen, gedachten en vermijdingspatronen die de klachten in stand houden.
Wat is cognitieve gedragstherapie?
CGT kijkt naar de wisselwerking tussen gedachten, gevoelens en gedrag. Na een traumatische ervaring kunnen bepaalde gedachten bijvoorbeeld leiden tot angst, schaamte of schuldgevoel. Die gevoelens kunnen iemand ertoe brengen situaties, gesprekken of herinneringen te vermijden. Vermijding geeft soms tijdelijk opluchting, maar kan ervoor zorgen dat de angst op langere termijn blijft bestaan.
In therapie onderzoekt iemand samen met een behandelaar hoe deze patronen werken. Het doel is niet om de gebeurtenis goed te praten of te vergeten. De behandeling helpt om de herinnering op een minder ontregelende manier te verwerken en weer meer grip te krijgen op het dagelijks leven.
Hoe werkt traumagerichte CGT bij PTSS?
De precieze behandeling wordt afgestemd op de persoon, de klachten en de omstandigheden. Traumagerichte CGT kan onderdelen bevatten zoals:
- Uitleg over PTSS: inzicht krijgen in traumaklachten, stressreacties en herstel.
- Werken met traumaherinneringen: de herinnering wordt onder begeleiding stap voor stap besproken of verwerkt. Dit gebeurt zorgvuldig en in een tempo dat met de behandelaar wordt afgestemd.
- Omgaan met vermijding: geleidelijk oefenen met situaties die worden vermeden, wanneer dat passend en veilig is.
- Onderzoeken van gedachten: hardnekkige overtuigingen over schuld, gevaar, schaamte of eigenwaarde worden bekeken en waar nodig bijgesteld.
- Vaardigheden oefenen: leren omgaan met spanning, triggers en sterke emoties.
Een behandelaar kan bijvoorbeeld gebruikmaken van traumagerichte cognitieve gedragstherapie of exposuretherapie. Ook EMDR wordt vaak ingezet bij PTSS, maar is een andere behandelvorm dan CGT. Welke aanpak geschikt is, bespreekt iemand met een gekwalificeerde behandelaar.
Wat kan iemand verwachten van de behandeling?
De behandeling begint doorgaans met gesprekken over de klachten, de voorgeschiedenis en de hulpvraag. Samen met de behandelaar worden doelen en een behandelplan opgesteld. In de sessies wordt vervolgens gewerkt aan de onderdelen die het meest aansluiten bij de klachten.
Praten over een trauma kan tijdelijk spanning of emoties oproepen. Dat betekent niet automatisch dat de behandeling verkeerd gaat. De behandelaar bespreekt hoe de belasting wordt bewaakt en welke ondersteuning nodig is. Iemand mag vragen stellen, zorgen benoemen en bespreken wat wel of niet haalbaar voelt.
De duur van de behandeling verschilt per persoon. Factoren zoals de aard en duur van de traumatische ervaringen, bijkomende klachten en de steun uit de omgeving kunnen meespelen. Er is geen vast verloop dat voor iedereen geldt.
Voor wie kan CGT passend zijn?
Traumagerichte CGT kan worden overwogen bij mensen met PTSS-klachten, maar de beste behandelkeuze hangt af van een professionele beoordeling. Een huisarts, psycholoog of andere zorgverlener kan helpen om de klachten in kaart te brengen en passende hulp te vinden. Ook bij bijkomende problemen, zoals depressie, angstklachten of middelengebruik, kan het behandelplan daarop worden afgestemd.
Hulp zoeken bij PTSS
PTSS-klachten hoeven niet alleen gedragen te worden. Wie na een ingrijpende gebeurtenis langdurig last heeft van herbelevingen, vermijding, sterke spanning of veranderingen in stemming en gedachten, kan contact opnemen met de huisarts of een psycholoog. Die kan samen met de persoon bekijken welke hulp passend is.
Bij direct gevaar of een acute noodsituatie in Nederland belt u 112. Wanneer er sprake is van gedachten aan zelfdoding, neem dan contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113, of bezoek 113.nl. Bij onmiddellijk gevaar is 112 het aangewezen nummer.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijke beoordeling of behandeling door een zorgprofessional.
Cognitieve gedragstherapie bij PTSS: 7 veelgestelde vragen
- Wat doe je tijdens cognitieve gedragstherapie?
- Wat is de beste therapie voor PTSS?
- Wat zijn de 5 G’s in cognitieve gedragstherapie?
- Wat is de beste behandeling bij PTSS?
- Wat is de kritiek op cognitieve gedragstherapie?
- Wat is cognitieve gedragstherapie bij PTSS?
- Wat moet je niet doen bij PTSS?
Wat doe je tijdens cognitieve gedragstherapie?
Tijdens cognitieve gedragstherapie bij PTSS onderzoekt u samen met de behandelaar hoe gedachten, gevoelens en gedrag met elkaar samenhangen. U bespreekt bijvoorbeeld welke situaties klachten oproepen en welke gedachten of vermijdingspatronen daarbij een rol spelen. In traumagerichte CGT kan ook het stap voor stap verwerken van de traumaherinnering onderdeel zijn, of het geleidelijk oefenen met situaties die u vermijdt. De behandelaar stemt de oefeningen af op uw klachten en tempo; samen leert u manieren om met spanning en triggers om te gaan.
Wat is de beste therapie voor PTSS?
Er is niet één therapie die voor iedereen de beste is. Bij PTSS worden vaak traumagerichte behandelingen ingezet, zoals traumagerichte cognitieve gedragstherapie (CGT) of EMDR. Welke behandeling het meest passend is, hangt af van de klachten, persoonlijke voorkeuren, omstandigheden en eventuele andere problemen. Bespreek de mogelijkheden met een huisarts of psycholoog, die samen met u kan bepalen welke aanpak aansluit bij uw situatie.
Wat zijn de 5 G’s in cognitieve gedragstherapie?
De 5 G’s in cognitieve gedragstherapie zijn Gebeurtenis, Gedachten, Gevoelens, Gedrag en Gevolg. Ze helpen inzicht te krijgen in hoe een situatie (de gebeurtenis) bepaalde gedachten kan oproepen, welke gevoelens daarbij ontstaan, hoe iemand vervolgens reageert en wat het effect daarvan is. Bij PTSS kan bijvoorbeeld een geluid dat aan een trauma herinnert angst oproepen, waarna iemand de plek vermijdt. Door de 5 G’s samen met een behandelaar in kaart te brengen, kunnen terugkerende patronen duidelijker worden en kan iemand oefenen met andere manieren van denken en reageren.
Wat is de beste behandeling bij PTSS?
De beste behandeling bij PTSS verschilt per persoon en hangt onder meer af van de klachten, persoonlijke omstandigheden en voorkeuren. Traumagerichte psychotherapie, zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) of EMDR, wordt vaak ingezet en kan helpen om herinneringen en reacties op het trauma te verwerken. Een huisarts of psycholoog kan samen met u bespreken welke aanpak passend is en het behandelplan afstemmen op uw behoeften.
Wat is de kritiek op cognitieve gedragstherapie?
Kritiek op cognitieve gedragstherapie (CGT) bij PTSS is dat de behandeling intensief kan zijn: het bespreken of verwerken van traumatische herinneringen kan tijdelijk veel spanning oproepen. Ook werkt CGT niet voor iedereen even goed, en sommige mensen ervaren de nadruk op gedachten en gedrag als te beperkt wanneer sociale omstandigheden, lichamelijke klachten of andere problemen onvoldoende aandacht krijgen. Dat betekent niet dat CGT geen waardevolle behandeling is; traumagerichte CGT is voor veel mensen effectief, maar de aanpak en het tempo moeten aansluiten bij iemands behoeften. Bespreek twijfels of alternatieven daarom met een gekwalificeerde behandelaar.
Wat is cognitieve gedragstherapie bij PTSS?
Cognitieve gedragstherapie (CGT) bij PTSS is een behandeling die helpt om traumaklachten te verminderen door de invloed van gedachten, gevoelens en gedrag te onderzoeken. Samen met een behandelaar leert u bijvoorbeeld omgaan met traumaherinneringen, vermijding en overtuigingen over schuld of gevaar. De behandeling wordt afgestemd op uw situatie en verloopt in een tempo dat met u wordt besproken. Het doel is niet om het trauma te vergeten, maar om er minder door ontregeld te raken en meer grip te krijgen op het dagelijks leven.
Wat moet je niet doen bij PTSS?
Bij PTSS is het belangrijk iemand niet te dwingen om over het trauma te praten of situaties aan te gaan waar diegene nog niet klaar voor is. Vermijd ook reacties als “zet je eroverheen” of “het is toch voorbij”: die kunnen klachten bagatelliseren. Probeer gevoelens niet te verdoven met alcohol of drugs en stop niet op eigen initiatief met voorgeschreven medicatie. Steun bieden zonder oordeel en samen professionele hulp zoeken is meestal helpender; een behandelaar kan begeleiden bij het veilig verwerken van herinneringen en het stap voor stap aanpakken van vermijding.
